Historia
Najstarsze znaleziska archeologiczne wskazujące na działalność człowieka w okolicy Kamiennej Góry pochodzą z czasów neolitycznych. Znacznie lepiej udokumentowane są ślady grodzisk średniowiecznych n.e.: Kamienna Góra, Błażkowa, Lubawka, Pastewnik, Ulanowice, Witków i kilka innych. Jak widać w owym czasie na tych terenach zamieszkiwała całkiem spora liczba ludności.
Najstarszym dokumentem historycznym wymieniającym z nazwy Kamienną Górę (”Landeshütte”, w innym miejscu: “Landishute”) jest zapis z 1249 roku księcia Bolesława Rogatki i jego brata Konrada, zezwalający benedyktynom z Kresowego Boru (Krzeszowa) rozbudować na prawie niemieckim osadę targową, położoną w widłach rzek Bóbr i Zadrna. Osada, o której mowa prawdopodobnie nazywała się “Straża” i została założona w XIII w. na szlaku handlowym, u stóp wzgórza, na którym zbudowano również zamek strażniczy.
W 1292 r. książę Bolko Świdnicki otoczył osadę podwójnymi murami i wałami oraz nadał jej prawa miejskie. Dwa lata później zbudowano pierwszy kościół, na którego miejscu dzisiaj stoi kościół św. Piotra i Pawła.
W XIV w. w Kamiennej Górze działa i dysponuje szerokimi uprawnieniami rada miejska oraz cztery cechy rzemieślnicze: piekarze, rzeźnicy, szewcy i krawcy. Od 1341 r. w mieście odbywa się również targ solny.
Od 1345 r. Kamienna Góra jest okupowana przez wojska Jana Luksemburskiego. Po trzech latach książę Bolko II Świdnicki fortelem odzyskuje władze w mieście. Używa do tego już nie „konia trojańskiego”, lecz wozu z sianem. Unieruchomieni w mieście okupanci rekwirują wóz i siano, które mogłoby posłużyć ich koniom. Mogłoby, gdyby pod sianem nie byli ukryci żołnierze Bolka II, którzy opanowali miasto. Trzynaście lat później Kamienna Góra, podobnie jak inne miasta Bolka II, uzyskuje prawo do bicia srebrnej i złotej monety.
Krwawy początek XV w. znaczony jest m.in. odpieraniem ataku husytów. Bohaterstwo mieszkańców, a zwłaszcza mieszkanek Kamiennej Góry długo jeszcze pozostaje w pamięci okolicznej ludności, w postaci ballad i pieśni śpiewanych na jarmarkach i po dworach.
Wiek XVI jest dla mieszkańców miasta czasem intensywnego rozwoju gospodarczego. W tym czasie Kamienna Góra należy do monarchii habsburskiej. Kolejno powstają cechy: płócienników, kowali (następnie dzieli się on na trzy osobne: ślusarzy, puszkarzy i wytwórców ostróg), stolarzy, kuśnierzy, zaś w wieku XVII – garncarzy i pasamoników, trudniących się wyrabianiem szmuklerstwa czyli frędzli, pasów, galonów oraz taśm przerabianych metalową nicią, tzw. pasamon (dzisiaj: pasmanteria).
W 1564 w mieście wybudowano ratusz z wieżą wysoką na 136 stóp. W tym czasie w mieście powstaje również szkoła oraz apteka. Kamienna Góra rozwija się coraz to prężniej. Sporo się buduje (np. ok.1709-1720 - budowa nowego kościoła ewangelickiego (jednego z 6 zbudowanych na Śląsku w latach 1709-1730 tzw. Kościołów Łaski), obecnie kościół pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej). Powstaje biblioteka (przy Kościele Łaski), szpital, drukarnia.
Zawirowania historii sprawiają, że od 1741 r. Śląsk wraz z Kamienną Górą przechodzi we władanie pruskie. W 1806-1813 natomiast zajęta jest przez wojska napoleońskie, by w 1813 przeżyć koncentrację wojsk prusko – rosyjskich. 10 sierpnia 1813 roku w zamku Kreppelhof są gośćmi car Rosji Aleksander I i król Prus Fryderyk Wilhelm III. Pięć lat później powiat kamiennogórski wyodrębnia się jako samodzielny twór w ramach rejencji legnickiej.
Chociaż w mieście powstaje pierwsza kasa oszczędnościowa, buduje się drogi, urząd telegraficzny, mechaniczną tkalnię, nowy szpital, gimnazjum – dotykają je również nieszczęścia podobne temu, co 7 września 1831. Zawaliła się wówczas 42-metrowa wieża ratusza, a czterdzieści lat po tym wyburzono i sam ratusz, na jego miejscu tworząc promanadę.
W 1891 w rozpoczęto naukę w nowej, koedukacyjnej, prywatnej szkole wyższej, zaś w 1899 utworzono również prywatną – linię kolejową. Z Kamiennej Góry do Krzeszowic. Wybudowano również browar oraz słodownię. Początek nowego wieku był dla miasta czasem wielu inicjatyw gospodarczych. Zbudowano tu bowiem sieć energetyczną, wieżę ciśnień, zmodernizowano kanalizację, pobudowano nowe linie kolejowe. Niestety kryzys związany z I wojną światową nieco przytłumił rozkwit miasta, a na długi czas odebrała nadzieję II wojna światowa. W lipcu 1944 w Kamiennej Górze powstała filia obozu koncentracyjnego Gross Rosen. 9 maja 1945 miasto zostało zajęte przez jednostki 21 Armii 1 Frontu Ukraińskiego. 28 maja 1945 przybywają do Kamiennej Góry oddziały 29 Pułku Piechoty 2 Armii Wojska Polskiego.
